Alpkan Koç
Orta Doğu’daki savaş, bütün dünyayı etkiliyor.
ABD ile İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılarda bir hafta geride kalırken İran da misilleme saldırılarını sürdürüyor.
Öte yandan savaşın ekonomik etkileri sadece bölgeye değil bütün dünyaya yansıyor.
ABD BASINI DURUMU ANALİZ ETTİ
ABD ve İsrail’in saldırılarının ardından, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı kapatıldı.
Amerikan New York Times (NYT) gazetesinin yayımladığı analize göre, bölgedeki savaş sadece enerji hatlarını değil, dünyanın en stratejik tarım girdilerinden biri olan gübre tedarik zincirini de kopma noktasına getirdi.
BOĞAZ KAPATILINCA GÜBRE SEVKİYATI DURDU
Petrol zengini Körfez ülkeleri, aynı zamanda dünyanın en önemli petrokimyasal gübre üreticileri arasında yer alırken bölgedeki fabrikalarda üretim faaliyetleri henüz durmamış olsa da, üretilen gübrelerin dünya pazarlarına ulaştırılmasında büyük bir engel ortaya çıktı.
Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ile beraber yük gemilerinin geçiş yapamaması, sevkiyatların durmasına sebep oldu.
NE KADAR KAPALI KALIRSA FİYATLAR O KADAR ARTACAK
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin kapalı kalmaya devam etmesi durumunda, küresel piyasalarda gübre fiyatlarının hızla tırmanacağı öngörülüyor.
Fiyatlardaki bu artışın, çiftçileri gübre kullanımını sınırlamaya zorlayabileceği ve bunun da doğrudan dünya gıda arzını azaltarak gıda fiyatlarını daha pahalı hale getireceği belirtiliyor.
KÜRESEL GÜBRE TİCARETİNDE 5 ÜLKE KRİTİK ÖNEME SAHİP
Uluslararası Gübre Birliği verilerine göre; İran, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, küresel gübre piyasasında en önemli 5 ülke arasında yer alıyor.
Bu ülkeler, dünya genelindeki fosfat gübre üretiminin yaklaşık beşte birini gerçekleştiriyor.
Aynı şekilde azotlu gübrelerin en yaygın formu olan üre ticaretinin üçte birinden fazlası, bu 5 ülke tarafından karşılanıyor.
DOLARIN DEĞER KAZANCI ÇİFTÇİYİ İKİ KAT ZORLUYOR
Gübre krizini derinleştiren bir diğer etken ise ekonomik parametreler olurken gübre satışlarının dünya piyasalarında ABD doları üzerinden yapılması, savaş ortamında doların değer kazanmasıyla birleşince, çiftçiler için daha yüksek maliyetler ortaya çıkıyor.
Yerel para birimleri karşısında yükselen dolar, gübreyi birçok ülke için ulaşılması zor bir emtiaya dönüştürüyor.
