Alpkan Koç
ABD-İsrail saldırıları ve Tahran’ın olası misillemeleri, doğal gaz piyasasında risk primini artırarak fiyatları yükseltti. Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişlerindeki aksama, dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği bu stratejik hatta arz kesintesi endişelerini güçlendirdi.
Katar’dan gelen üretim kesintileri de piyasadaki tedirginliği artırdı. QatarEnergy, Ras Laffan’daki LNG tesisinde üretimi durdurdu ve kısıtlamaların kapsamını genişleterek LNG ile bağlantılı ürünlerin üretimini askıya aldı.
AVRUPA GAZ FİYATLARI REKOR ARTIŞLAR YAŞADI
Hollanda merkezli TTF sanal ticaret noktasında nisan vadeli kontratlar, 27 Şubat’ta 31,95 avrodan kapanmıştı. Jeopolitik gerilimle birlikte 2 Mart’ta yüzde 38,4 artışla 44,5 avroya yükselen fiyatlar, 3 Mart’ta yüzde 20,4 artışla 54,29 avroya ulaştı. Böylece saldırılar öncesine kıyasla fiyatlar toplam yüzde 69,9 artmış oldu.
AVRUPA’NIN RUSYA’YA BAĞIMLILIĞI AZALIYOR
Rusya-Ukrayna Savaşı öncesi AB gazının yaklaşık yüzde 45’i Rusya’dan karşılanıyordu. Bugün bu oran yüzde 13’e kadar gerilerken, Avrupa ülkelerinin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı yaklaşık yüzde 30 seviyesinde bulunuyor.
Energy Aspects Kıdemli Avrupa Gaz Uzmanı Erisa Pasko, AB’nin Rus gazından uzaklaşma kararının sürdüğünü belirterek, “Rusya-Ukrayna arasında barış sağlansa bile AB’nin 2027’de yürürlüğe girecek Rus LNG yasağını geri çevirmesi beklenmiyor” dedi.
Pasko, arz-talep esnekliğinin kaybolduğunu ve Orta Doğu kaynaklı kalıcı kayıpların fiyatları yükselteceğini vurguladı.
AVRUPA, ABD LNG’SİNE DAHA BAĞIMLI HALE GELİYOR
ICIS Küresel LNG Uzmanı Ed Cox, 2026’da Avrupa’ya gelen LNG’nin yaklaşık yüzde 60’ının ABD’den gelmesinin beklendiğini belirterek, “ABD LNG’sine bu düzeyde bağımlılık riskler içeriyor ama AB’nin önceliği Rus gazını tamamen bırakmak” dedi.
Cox, ABD LNG bağımlılığının avantaj ve riskleri olduğunu ifade ederek, Avrupa’nın farklı kaynaklardan LNG ithalatı yaptığını ve Katar’dan istikrarlı akışın önemini vurguladı.
AB STRATEJİSİ: LNG İTHALATINI ÇEŞİTLENDİRMEK VE YENİLENEBİLİR ENERJİYE GEÇİŞ
Cox, Avrupa’nın önümüzdeki 10 yıl boyunca LNG’ye bağımlı kalacağını ve AB’nin gaz talebini azaltıp yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmayı hedeflediğini söyledi. Ancak Katar ve yeni projelerden gelecek arz artışlarının, olası kesinteleri telafi etmede sınırlı kalacağı uyarısında bulundu.
Avrupa, İran gerilimi ve Katar’daki üretim kesintileriyle birlikte enerji piyasasında kırılgan bir döneme girerken, Rus gazı yasağının uygulanabilirliği ve LNG arz güvenliği tartışmalarının süreceği öngörülüyor.
