Alpkan Koç
New York Times gazetesinde yer alan ve adı açıklanmayan çok sayıda Amerikalı, İsrailli ve İranlı yetkililerin açıklamalarına dayandırılan analizde ABD’nin İsrail ile birlikte İran’a yönelik saldırılarının arka planı aktarıldı.
Analizin başında, “Başkan Donald Trump’ın İran’da askeri harekete sıcak bakması, diplomatik müzakereleri sonlandırmaya kararlı İsrail lideri (Binyamin Netanyahu) tarafından teşvik edildi. Başkanın danışmanlarından çok azı buna karşı çıktı” ifadelerine yer verildi.
“İKNA ETMEK İÇİN TÜM YOLLARI DENEDİ”
Yazıda Trump ile 11 Şubat’ta Oval Ofis’te basına kapalı olarak yaptığı görüşmede Netanyahu’nun Trump’ı İran’a saldırmaya ikna etmek için tüm yolları denediği değerlendirmesi yapıldı.
Söz konusu görüşmede iki ismin savaş olasılığını ve hatta saldırının olası tarihlerini dahi ele aldığı belirtildi.
Trump’ın İran’a saldırmaya ikna olmasında Venezuela’da Nicolas Maduro’yu askeri bir operasyonla alıkoymasının getirdiği ‘öz güvenin’ de etkili olduğuna işaret edildi.
“NETANYAHU İÇİN ZAFERDİ”
New York Times’ın kapsamlı analizinde şu değerlendirmelere yer verildi:
ABD’nin İran’a saldırı kararı aylardır Trump’a zayıflamış bir rejimi vurmanın gerekliliğini savunan Netanyahu için bir zaferdi. Aralık ayında Trump’ın Mar-a-Lago malikanesindeki bir toplantıda Netanyahu, İsrail’in önümüzdeki aylarda İran’ın füze üslerini vurması için Trump’ın onayını istemişti. İki ay sonra daha fazlasını elde etti, İran rejimini devirmek için bir savaşta tam bir ortak.
Diğer yandan analizde İran’a yönelik askeri saldırı kararına daha önceden çekimser bakan Başkan Yardımcısı JD Vance’in son dönemde bu kararı güçlü şekilde desteklediğine de vurgu yapıldı.
Beyaz Saray’da Durum Odası’nda yapılan İran toplantısında JD Vance’in, “Büyük ve hızlı hareket edelim” değerlendirmesini yaptığı belirtildi.
Ocak ayı sonlarında olası savaş planlarını yapmaya devam eden ABD ordusunun Trump’a genişletilmiş askeri seçenekler sunduğuna dikkati çekilen analizde şubat ortasına kadar ABD Savaş Bakanlığı’nın birkaç haftalık bir askeri harekatı sürdürebilecek bir güç oluşturduğu kaydedildi.
18 Şubat’ta Durum Odası’nda yapılan bir diğer İran toplantısında Genelkurmay Başkanı Orgeneral John Caine’in ABD güçlerinin İran’ı müzakerelere zorlamak için sınırlı bir saldırı düzenleyebileceği veya hükümeti devirmek amacıyla daha geniş bir harekat gerçekleştirebileceği gibi çeşitli seçenekleri tartıştığı vurgulandı.
CUMHURİYETÇİLERDEN TRUMP’A SAVAŞA GİRMEME UYARISI
Yazıda askeri harekata karşı çıkan Cumhuriyetçilerden Tucker Carlson’ın Trump ile Oval Ofis’te yaptığı görüşmede ‘ABD’nin İran’la savaşa girmesi halinde ABD askeri personeli, enerji fiyatları ve bölgedeki Arap ortakları için ortaya çıkacak riskleri’ anlatarak savaşa karşı çıktığı ifade edildi.
Carlson’ın Trump’a sadece İsrail’in İran’a saldırma isteğinden dolayı ABD’nin bu ülkeye saldırmaması ve ‘İsrail tarafından köşeye sıkıştırılmaması gerektiğini’ söylediği aktarıldı.
Analizde ayrıca ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın İran lideri Ali Hamaney’in yerini tespit ederek İsrail istihbaratına aktardığı ve söz konusu saldırıyı İsrail’in düzenlediğine dikkati çekildi.
New York Times’a konuşan İranlı yetkililer, İranlıların gün ışığında bir saldırı olasılığının düşük olduğuna inandığını ve Hamaney’in yakın çevresine ‘savaş çıkması halinde tarihte saklanan bir lider olarak yargılanmaktansa yerinde kalıp şehit olmayı tercih edeceğini söylediğini’ kaydetti.
